THỰC PHẨM AN TOÀN LÀ GÌ? CÁCH LỰA CHỌN
THỰC PHẨM AN TOÀN
Thực phẩm an toàn là gì?
Thực phẩm an toàn là
những loại thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, không chứa những tạp chất;
chất cấm trong chăn nuôi động vật hay tồn dư của hoá chất bảo vệ thực vật như
thuốc trừ sâu, thuốc kháng sinh, hoá chất kích thích tăng trưởng, chất bảo
quản,… Vượt quá ngưỡng cho phép của Bộ Y Tế đã quy định trong Thông tư số
50/2016/TT-BYT, giới hạn tối đa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (Maximum Residue
Level – viết tắt là MRL).
Vậy MRL trong thực phẩm vượt ngưỡng
cho phép sẽ có tác hại như thế nào?
Nếu dư lượng MRL trong thực phẩm vượt ngưỡng cho phép có
thể gây nguy hiểm đến sức khoẻ, nặng hơn là nguy hiểm đến tính mạng con người.
Tuỳ theo các hoá chất khác nhau sẽ dẫn đến những tình trạng khác nhau. Điển
hình:
+ Hoá chất bảo vệ thực vật có thể gây co giật, tổn thương
tim, khó thở, ảnh hưởng đến thần kinh,…
+ Chất kháng sinh có thể dẫn đến tình trạng ngộ độc, suy
tuỷ, suy thận, suy gan,…. Về lâu dài sẽ dẫn đến ung thư.
+ Chất kích thích tăng trưởng có thể gây ngộ độc, ung thư,
suy yếu hệ thống miễn dịch, làm rối loạn hệ thống nội tiết,… Nếu tích tụ lâu,
ảnh hưởng nặng có thể dẫn đến tình trạng tử vong.
Vai trò của thực phẩm an toàn
Thực phẩm an toàn có vai trò cung cấp trọn vẹn các chất
dinh dưỡng, cũng như đảm bảo được sức khoẻ cho người tiêu dùng khi sử dụng.
Ngoài việc đảm bảo sức khoẻ cho con người, thực phẩm an toàn còn có vai trò góp
phần nâng cao chất lượng thực phẩm nước nhà khi xuất khẩu sang các thị trường
quốc tế.
Cách nhận biết thực phẩm an toàn
Lựa chọn thực phẩm đảm bảo tính an toàn là điều kiên tiên
quyết của người tiêu dùng trong việc chế biến thức ăn. Vậy để nhận biết thực
phẩm có đảm bảo an toàn hay không phải dựa trên những yếu tố gì?. Và cần nhận
biết một cách chính xác, bạn phải có kiến thức cũng như cách quan sát đối với
mặt hàng đang trong tầm ngắm của bạn thông qua những thông tin sau:
Đối với nhóm thực vật
Nhóm thực phẩm thực vật
Khi mua các loại rau củ quả, bạn cần lưu ý những yếu tố như
hình dáng, kích thước, màu sắc, mùi vị. Các yếu tố này sẽ giúp bạn tránh mua
nhầm những loại rau củ quả không an toàn.
Đặc điểm chung khi mua rau củ quả bạn nên chọn loại còn
tươi, hình dáng còn nguyên vẹn không bị dập nát, không bị trầy xước hay héo úa.
Nên chọn rau có màu sắc xanh nhạt, vẻ ngoài bình thường thay vì chọn những loại
rau có màu sắc bắt mắt, xanh mướt, kích cỡ to khác thường.
Ngoài quan sát bằng mắt thường, cảm nhận bằng tay thì còn
có thể kiểm tra thực phẩm thông qua mùi vị. Bạn không nên mua rau củ quả và
trái cây khi có mùi lạ khác thường như mùi nồng, mùi của các chất bảo vệ thực
vật và mùi của các chất hoá học. Vì một phần có thể người bán đã ngâm chúng với
hoá chất để có thể tươi ngon hơn và từ đó đánh lừa qua thị giác của bạn.
Mẹo mua rau củ quả chất lượng
+ Với các loại rau ăn lá: thân nhỏ, lá
to và thân hơi dài, không dễ bị gãy. Lá rau thường có những lỗ sâu nhỏ li ti,
những lỗ bị sâu ăn này không ảnh hưởng gì đến sức khoé cũng như mùi vị và chất
dinh dượng. Ngược lại những lỗ sâu nhỏ li ti còn khẳng định loại rau này không
sử dụng thuốc trừ sâu. Nên chọn rau có màu sắc tự nhiên, kích thước bình
thường.
+ Với các loại rau ăn củ: phần củ luôn
nhỏ, không nhẵn nhụi, kích thước không quá to, không tròn đều cũng như không
quá mập mạp nhưng phần cuống vẫn còn tươi.
+ Với các loại rau ăn quả: không nên
chọn quả quá lớn, thay vào đó chọn những loại có kích thước vừa phải hoặc hơi
nhỏ. Không chọn những quả có vẻ ngoài căng bóng, xung quanh bị nứt dọc theo
thân.
Tiêu chí lựa chọn trái cây an toàn
+ Với các loại trái cây: bạn hãy chọn
những loại trái có cuống tươi, màu sắc tự nhiên, khi cầm cảm thấy nặng và chắc
tay hoặc hơi mềm nhưng vẫn chắc tay. Không nên chọn những quả mềm nhũn, ọp ẹp.
Tuỳ vào từng loại trái cây mà bạn chỉ cần quan sát và cảm nhận sẽ biết được
loại trái cây đó có chất lượng hay không. Ví dụ điển hình:
Chuối
Bạn không nên mua những nải chuối có phần cuống màu xanh
nhưng thân chuối lại màu vàng, tức là chuối đã bị ngâm hoá chất. Thay vào đó
hãy mua những nải chuối không đều màu hoặc có màu vàng sẫm, có những vết đóm
màu nâu, đen. Chứng tỏ nải chuối đó được trồng tự nhiên, không hoá chất.
Cam
Bạn nên mua những loại cam không bị méo mó hay mất cân đối,
cầm lên thấy chắc tay. Đặc biệt, cam có hương thơm tự nhiên vỏ xung quanh dày,
cuống cao và tươi, các nốt tinh dầu thường nở rất to.
Cam bị ngâm thuốc thường có màu vàng nhạt, cuống bị héo úa,
các nốt tinh dầu cũng rất bé. Đặc biệt cam ngâm thuốc có điểm chung là bên
ngoài rất tươi và mới, màu sắc bắt mắt nhưng bên trong lại bị hư hoặc thối rữa.
Đối với nhóm động vật
Nhóm thực phẩm động vật
Tương tự như thực vật. Khi mua thực phẩm nằm trong nhóm
động vật, bạn cũng cần quan sát kỹ về hình dáng, màu sắc và mùi vị để nhận dạng
được đây có phải là thực phẩm an toàn hay không. Nhìn chung, khi mua thực phẩm
động vật bạn nên chọn những loại thịt có độ rắn chắc, đàn hồi, không khô, không
bị cứng và cũng không bị nhớt, đặc biệt không có mùi lạ, mùi ôi thiu, mùi của
các chất hoá học. Ngoài những điều lưu ý trên, khi mua bạn cần lựa chọn những
nơi bán thịt uy tín, an toàn, sạch sẽ.
Phương pháp lựa chọn thịt an toàn
Thịt bò:
thịt bò an toàn chất lượng là thịt bò có màu đỏ tươi, sớ thịt mịn, có mỡ màu
vàng nhạt, gân màu trắng, thịt không có mùi hôi. Mẹo nhận biết thịt bò ngon là
dùng tay ấn vào, nếu thịt bò có độ đàn hồi là thịt bò tốt và ấn vào không bị
dính tay. Nếu khi ấn tay vào, thịt bò chảy ra nước tức là thịt bò đã bị bơm
nước hoặc thịt bò để lâu khi ấn vào sẽ không có đàn hồi.
Thịt heo:
nên chọn thịt có da mỏng, mỡ trắng, thịt có màu hồng tươi, không bị nhớt, không
bị rỉ nước, khối thịt phải rắn chắc và có mùi thơm của thịt. Tránh mua những
loại thịt heo có yếu tố ngược lại. Đó là dấu hiệu của những loại thịt heo không
tốt hoặc thịt heo có chứa những chất hoá học như thuốc an thần, hàn the,
hormone tăng trưởng. Trường hợp thịt heo có giun sán sẽ thấy có dấu hiệu thịt
màu trắng đục, xuất hiện những đốm nhỏ hình hạt gạo.
Thịt gà: nên chọn thịt gà có màu sắc tự nhiên, có độ đàn hồi,
thớ thịt mịn, không có vết bẩn. Nên tránh mua khi thấy thịt gà bị sạm màu hoặc
trắng bệch và bị dị tật. Đặc biệt, khi thấy lớp mỡ bên trong có màu khác với
màu da bên ngoài thì đó chính là gà đã bị nhuộm hoá chất độc hại.
Cách nhận biết cá không chất lượng
Cá: Cần chọn
những con cá còn tươi sống để đảm bảo độ tươi ngon, có mùi tanh đặc trưng của
dòng cá. Nếu mua cá đã chết thì phải chọn những con cá có mang cá màu đỏ tươi,
thịt chắc, có độ đàn hồi, mắt trong suốt, không nhớt và không có mùi hôi. Nên
tránh mua những con cá mắt bị lõm vào trong, miệng hé ra, mang có màu xám hoặc
tím, nhớt nhiều và có mùi. Đây là dấu hiệu của những con cá bị ươn hoặc cá có
chất kháng sinh.
Một số lưu ý khi mua hải sản
Nhóm hải sản là nhóm có nguy cơ cao bị nhiễm chất kháng
sinh, bị bơm tạp chất hoặc bị ngâm thuốc. Để nhận biết hải sản đã bị nhiễm các
chất hoá học. Chúng thường sẽ có mùi lạ, không tanh, ít nhớt và đặc biệt không
có độ đàn hôi khi dùng tay ấn vào. Cẩm quan chung khi lựa chọn mua hải sản. Bạn
cần chọn mua hải sản tươi sống để đảm bảo độ tươi một cách tốt nhất.
Tôm: nên mua những con tôm có đầu dính chặt với thân, gạch
tôm không bị chảy ra ngoài, thịt rắn chắc có mùi tanh đặc trưng của tôm, vỏ
ngoài sáng bóng, thịt gắn liền với vỏ.
Mực: chọn những
con mực có kích thước không quá lớn, không có mùi ôi thiu, đầu và thân không bị
tách rời, ít sứt sẹo và có độ đàn hồi. Với mực nang thì chọn mực có thịt trắng
đục như mứt dừa là mực ngon. Với mực ống thì chọn những con có lớp thịt màu
trắng hồng, kích cỡ không quá lớn, chưa vỡ túi mật.
Cua: điểm lưu ý khi lựa chọn cua là cua phải còn sống.
Không nên chọn cua chết vì khi cua chết sẽ tiết ra lượng histidine gây ngộ độc,
đau bụng, nôn mửa. Cua chết ở khoảng thời gian càng lâu, lượng histidine càng
nhiều và nguy cơ ngộ độc sẽ càng cao.
Đối với nhóm thực phẩm đóng hộp/ đóng
gói
Thực phẩm đóng hộp hoặc đã có bao bì là một trong những
loại thực phẩm được người tiêu dùng sử dụng rộng rãi từ xưa đến nay. Đặc biệt,
trong những năm dịch bệnh hoành hành. Nhu cầu sử dụng đồ hộp của người tiêu
dùng lại càng gia tăng đáng kể. Điều này không tránh khỏi việc người tiêu dùng
có lựa chọn thực phẩm đóng hộp an toàn hay không?.
Giải pháp cho người tiêu dùng lúc bấy giờ cần phải chú ý
đến hạn sử dụng, tên sản phẩm, nhà sản xuất, ngày sản xuất, thành phần cấu tạo,
hướng dẫn sử dụng và cách bảo quản.
Đối với thực phẩm đóng hộp. Bạn không nên mua khi thấy hộp
có dấu hiệu phồng từ bên trong. Đó là dấu hiệu cho thấy thức ăn bên trong đã bị
vi sinh vật phân huỷ và sinh ra khí.
Gợi ý 4 nhóm thực phẩm an toàn tốt cho
sức khoẻ
Ngoài những điều lưu ý khi lựa chọn thực phẩm an toàn. Thì
đến với thông tin này, chúng tôi sẽ đề cập đến những loại thực phẩm tốt cho sức
khoẻ mà bạn cần bổ sung vào thực đơn hằng ngày của mình.
Thực phẩm giàu vitamin C
Vitamin C là một trong những loại vitamin cần thiết giúp cơ
thể khoẻ mạnh. Việc cung cấp vitamin C hằng ngày với lượng vừa đủ giúp cho cơ
thể tăng cường sức đề kháng, chống lại bệnh tật, tăng cường khả năng phòng thủ
của cơ thể chống lại virus, vi khuẩn gây bệnh, cải thiện sự hấp thụ các khoáng
chất và là chất thiết yếu cho sự tuần hoàn máu và tim mạch.
Ngoài các lợi ích tốt cho sức khoẻ ra, vitamin C còn có vai
trò giúp cơ thể chống lại sự lão hoá, giúp bạn có một cơ thể tràn đầy năng
lượng, trẻ trung. Vitamin C được xem như là một chất vừa cung cấp năng lượng
cho cơ thể và vừa là chất làm đẹp.
Hàm lượng dinh dưỡng khuyến nghị đối với Vitamin C là 90
mg/ ngày đối với nam giới và 75 mg/ ngày đối với nữ giới.
Các loại thực phẩm giàu vitamin C tốt cho sức khoẻ
Thực phẩm giàu vitamin D
Vitamin D cũng là một trong các loại vitamin bạn cần bổ
sung để đảm bảo cơ thể khoẻ mạnh một cách tốt nhất. Vitamin D cần thiết cho quá
trình hấp thụ canxi, giúp phát triển xương, hỗ trợ chức năng não khoẻ mạnh,
ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, hỗ trợ hệ hô hấp khoẻ mạnh, tăng cường
hệ miễn dịch, tăng cường chức năng thần kinh,..
Thiếu hụt vitamin D có thể dẫn đến bệnh còi xương, xương
không chắc khoẻ, suy yếu hệ thống miễn dịch và tăng nguy cơ ung thư, tóc mọc
kém.
Hàm lượng vitamin D cần nạp mỗi ngày là 600 IU cho người
lớn đến 70 tuổi và 800 IU đối với người từ 71 tuổi trở lên.
Các loại thực phẩm giàu vitamin D tốt cho sức khoẻ
Thực phẩm giàu protein
Protein là một chất dinh dưỡng còn được gọi là chất đạm, hỗ
trợ rất đắc lực vào việc giảm cân, tăng cơ, duy trì cơ bắp. Ngoài hỗ trợ
đắc lực cho vóc dáng, hình thể. Protein còn hỗ trợ rất tốt về sức khoẻ, giúp
cải thiện giấc ngủ, giảm căng thẳng, giúp ổn định huyết áp, tăng cường mật độ
xương, tăng cường chức năng não,..
Đối với trẻ nhỏ, protein còn giúp trẻ đẩy nhanh tốc độ tăng
trưởng, phát triển hoàn thiện về trí tuệ lẫn thể chất.
Tuỳ vào nhu cầu của từng người, protein có mức dung nạp
khác nhau. Nhìn chung, nữ giới cần bổ sung 46 gram/ngày; nam giới 56 gram/ngày.
Các thực phẩm giàu Protein tốt cho sức khoẻ
Thực phẩm hữu cơ
Thực phẩm hưu cơ (Organic) là những loại thực phẩm được
trồng trọt và xử lí theo quy trình một cách an toàn, chất lượng, đảm bảo sức
khoẻ và thân thiện với môi trường. Đây là các loại thực phẩm hoàn toàn không
dùng các chất hoá học. Đối với thực vật không sử dụng các chất bảo vệ thực vật,
chất phóng xạ, sinh vật biến đổi gen..; đối với động vật thì không sử dụng các
chất kháng sinh hoặc hormone. Thực phẩm hữu cơ rất đa dạng bao gồm các loại
thực phẩm tươi như cá, thịt, hải sản, rau củ quả, sữa cho đến các loại thực
phẩm được đã chế biến như bánh quy, ngũ cốc, soda,..
Thực phẩm hữu cơ rất tốt cho sức khoẻ, giúp cung cấp trọn
vẹn chất dinh dưỡng cho cơ thể. Vì song song với chất lượng, nên thực phẩm hữu
cơ có giá thành cao hơn những loại thực phẩm thông thường.
Cách bảo quản thực phẩm an toàn tránh
bị hư hỏng
Bên cạnh những điều cần lưu ý khi lựa chọn thực phẩm an
toàn cho sức khoẻ thì vai trò bảo quản thực phẩm là một trong những yếu tố quan
trọng giúp thực phẩm giữ được độ an toàn lâu dài, cũng như giữ được trọn vẹn
chất dinh dưỡng.
Cho dù bạn có mua thực phẩm sạch, thực phẩm an toàn hay
thực phẩm hữu cơ đi chăng nữa nhưng không bảo quản đúng cách sẽ dễ dẫn đến thực
phẩm bị hư hại do vi khuẩn hoặc yếu tố môi trường xung quanh gây ra.
Cách bảo quản thực phẩm đối với người
tiêu dùng
Thực phẩm rau củ quả, khi mua về nếu chưa có nhu cầu sử
dụng ngay thì bạn cần rửa sơ với nước và để ráo và bắt đầu xem xét, loại bỏ
những phần nào không an toàn. Sau đó chia ra và phân loại chúng với lượng vừa
phải, đựng trong các hộp đựng thực phẩm; màng bọc thực phẩm; các loại túi zip
hoặc túi nilong (có lỗ thoát khí) và đặt chúng vào ngăn mát tủ lạnh hoặc nơi
thoáng mát.
Thực phẩm thịt/cá/hải sản tương tự như rau củ quả, nếu chưa
có nhu cầu sử dụng ngay thì bạn cần rửa thật sạch và để ráo, sau đó có thể cắt
ra thành từng mảng nhỏ tuỳ vào loại thực phẩm và cũng tuỳ vào nhu cầu sử dụng.
Phân loại và bọc chúng lại bằng màng bọc thực phẩm, hoặc hộp đựng thực phẩm và
để trong ngăn đông tủ lạnh.